Terenowy wyjazd techniczny – obiekty hydrotechniczne i energetyczne Krakowa.

27.09.2026r. Kraków-Stopień wodny Kościuszko-Łączany-Skawina (dystans ok. 80 km)

W ramach działalności integrującej środowisko techniczne oraz popularyzującej wiedzę z zakresu energetyki i gospodarki wodnej na dzień 27 września 2026 zorganizowano terenowy wyjazd techniczny pod hasłem „Obiekty hydrotechniczne i energetyczne Krakowa”. 
Organizatorami byli: Oddział Krakowski SEP, MOIIB, Koło SEP nr 13.
Trasa przejazdu rowerowego prowadziła od historycznej siedziby dawnej Elektrowni Miejskiej przy ul. Dajwór 27 w Krakowie, przez najważniejsze obiekty hydroenergetyczne zlokalizowane na Wiśle i Kanale Łączańskim.
Celem wyjazdu było zapoznanie uczestników z funkcjonowaniem małych elektrowni wodnych, budowli piętrzących oraz rolą infrastruktury hydrotechnicznej w krajowym systemie energetycznym i przeciwpowodziowym.
 

 Data publikacji: wtorek, 29 września 2026

Elektrownia wodna przy Stopniu Wodnym Kościuszko

Elektrownia należy do Fundacji im. ks. Siemaszki. 
Elektrownia zwiększa pewność zasilania . Zasila też budynek, usytuowany obok toru kajakarstwa górskiego.

Elektrownia ma moc 3,2 MVA, co za tym idzie na poziomie zbieżnym z elektrowniami Przewóz (2,4 MVA) i Dąbie (4 MVA). 
Cały obiekt jest specjalnie zabezpieczony przed falą powodziową, a pomieszczenia mają hermetyczne drzwi, które zapobiegają dostaniu się wody.

Mała Elektrownia Wodna Borek Szlachecki
Szczególne zainteresowanie uczestników wzbudziła Mała Elektrownia Wodna Borek Szlachecki zlokalizowana na Kanale Łączańskim. Obiekt został uruchomiony w 2013 roku i wykorzystuje istniejącą infrastrukturę hydrotechniczną wybudowaną pierwotnie dla potrzeb gospodarki wodnej oraz Elektrowni Skawina. Dzięki spadowi wynoszącemu blisko 11 m oraz stabilnym warunkom przepływu kanału elektrownia stanowi przykład efektywnego wykorzystania potencjału energetycznego istniejących budowli wodnych. Dla uczestników wyjazdu była to doskonała okazja do omówienia możliwości rozwoju małej energetyki wodnej oraz roli takich obiektów w transformacji energetycznej i zwiększaniu udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym systemie elektroenergetycznym.
Elektrownia wodna w Borku Szlacheckim została wybudowana na Kanale Łączańskim, który stanowi element systemu wodnego związanego ze stopniem wodnym Łączany i historycznym zaopatrzeniem dawnej Elektrowni Skawina w wodę technologiczną. Sam kanał powstał w latach 1955-1958 jako część większego przedsięwzięcia hydrotechnicznego realizowanego na Wiśle.
Budowa elektrowni została zrealizowana w latach 2011-2013. Inwestycja była szczególnie wymagająca technicznie, ponieważ ujęcie wody wykonano w istniejącym wale ziemnym podczas normalnej eksploatacji kanału, przy różnicy poziomów wody wynoszącej około 12 metrów.

Parametry techniczne
Podstawowe parametry elektrowni obejmują:
•    moc zainstalowaną: około 885 kW,
•    spad hydrauliczny: około 10,8 m,
•    przepływ obliczeniowy: około 9 m³/s,
•    lokalizację na Kanale Łączańskim pomiędzy stopniem wodnym Łączany a Skawiną.
Choć moc obiektu jest niewielka w porównaniu z elektrowniami zawodowymi, instalacja może produkować energię elektryczną wystarczającą do pokrycia rocznego zapotrzebowania kilkuset gospodarstw domowych. Jest to typowy przykład małej energetyki wodnej, która wspiera lokalne bezpieczeństwo energetyczne i zwiększa udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym.

Znaczenie inżynierskie
Z punktu widzenia członków SEP szczególnie interesujące jest to, że elektrownia nie wymagała budowy nowej zapory ani dodatkowego piętrzenia rzeki. Wykorzystano istniejącą infrastrukturę hydrotechniczną stworzoną wiele dekad wcześniej dla celów gospodarki wodnej i energetyki zawodowej. Takie podejście jest obecnie uznawane za jeden z najbardziej efektywnych sposobów rozwoju hydroenergetyki, ponieważ ogranicza koszty inwestycyjne i wpływ na środowisko naturalne.

Powiązanie z historią energetyki regionu
MEW Borek Szlachecki stanowi również ciekawy przykład ewolucji infrastruktury energetycznej regionu krakowskiego. Kanał Łączany-Skawina został zbudowany przede wszystkim w celu zapewnienia odpowiednich ilości wody dla Elektrowni Skawina. Współcześnie ten sam obiekt umożliwia produkcję energii odnawialnej bez dodatkowej ingerencji w koryto Wisły.

Wnioski z wyjazdu
Przeprowadzony wyjazd techniczny pokazał, że infrastruktura hydrotechniczna Małopolski stanowi ważny element krajowego systemu energetycznego. Uczestnicy mogli bezpośrednio zapoznać się z zasadami działania elektrowni przepływowych, budową stopni wodnych oraz sposobami wykorzystania energii odnawialnej.
Szczególnie interesujące okazało się obserwowanie, jak obiekty zaprojektowane pierwotnie dla żeglugi, ochrony przeciwpowodziowej czy zaopatrzenia przemysłu w wodę zostały z powodzeniem zaadaptowane do produkcji energii elektrycznej. Pokazuje to, że rozwój energetyki odnawialnej może odbywać się w sposób racjonalny i zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, przy wykorzystaniu istniejącej infrastruktury technicznej.
Wyjazd stanowił doskonałą okazję do wymiany doświadczeń pomiędzy członkami Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz do popularyzacji wiedzy z zakresu hydroenergetyki, która pozostaje jednym z najbardziej stabilnych i przewidywalnych odnawialnych źródeł energii.

Walory edukacyjne trasy 
Oprócz aspektów technicznych związanych z odwiedzanymi obiektami, wyjazd stanowił również doskonałą okazję do poznania dwóch najważniejszych tras rowerowych Małopolski: Wiślanej Trasy Rowerowej (WTR) oraz VeloSkawa. Przejazd z Krakowa szlakiem Wiślanej Trasy Rowerowej (WTR) obfitował w walory krajobrazowe.

Uczestnicy wyruszyli z Krakowa, z okolic historycznych obiektów energetycznych przy ul. Dajwór 27, kierując się na zachód wzdłuż Wisły. Trasa prowadziła głównie po wałach przeciwpowodziowych stanowiących część Wiślanej Trasy Rowerowej. Już na odcinku miejskim widoczne są liczne przykłady współistnienia infrastruktury hydrotechnicznej i energetycznej. Rowerzyści kierują się w stronę Tyńca, gdzie Wisła przebija się przez wapienne wzgórza Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
Dalszy przejazd prowadzi przez tereny zachodniego Krakowa, Skawiny i gmin położonych nad Wisłą. Szczególnie interesujące dla uczestników o profilu technicznym są widoczne z trasy:
•    wały przeciwpowodziowe,
•    urządzenia regulacyjne rzeki,
•    Kanał Łączański,
•    stopnie wodne,
•    infrastruktura dawnej obsługi żeglugi śródlądowej,
•    obiekty związane z zasilaniem przemysłu i energetyki.
WTR na tym odcinku charakteryzuje się niewielkimi przewyższeniami, dzięki czemu umożliwia komfortowe poruszanie się większych grup zorganizowanych. Jednocześnie przebieg bezpośrednio w sąsiedztwie Wisły pozwala obserwować w praktyce działanie urządzeń hydrotechnicznych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przeciwpowodziowe regionu.

Powrót szlakiem VeloSkawa
Drogę powrotną zaplanowano częściowo trasą VeloSkawa, należącą do sieci tras rowerowych Województwa Małopolskiego. Szlak prowadzi doliną rzeki Skawy i jest jednym z najnowszych projektów turystyki rowerowej w regionie. Odcinki przebiegające w pobliżu Łączan i Skawiny umożliwiają obserwację kolejnych elementów infrastruktury wodnej oraz terenów wykorzystywanych przez przemysł i energetykę.
Powrót VeloSkawą pozwolił również na obserwację terenów, przez które przebiega Kanał Łączański doprowadzający wodę w kierunku Skawiny. Dzięki temu uczestnicy mogli lepiej zrozumieć historyczne powiązania pomiędzy gospodarką wodną a rozwojem przemysłu energetycznego regionu.

Łączna długość przejazdu pozwala na zorganizowanie całodniowego wyjazdu technicznego łączącego aktywność fizyczną z poznawaniem infrastruktury energetycznej. Trasa stanowi doskonały przykład wykorzystania istniejących szlaków rowerowych do popularyzacji wiedzy inżynierskiej.
Przejazd umożliwia zapoznanie się z:
•    historią elektryfikacji Krakowa,
•    funkcjonowaniem stopni wodnych na Wiśle,
•    zasadami działania małych elektrowni wodnych,
•    rolą Kanału Łączańskiego w gospodarce wodnej,
•    nowoczesnymi rozwiązaniami z zakresu odnawialnych źródeł energii,
•    ochroną przeciwpowodziową doliny Wisły.
Dzięki połączeniu walorów technicznych, krajoznawczych i rekreacyjnych trasa Kraków – Łączany – Borek Szlachecki – Skawina może być rekomendowana jako wzorcowy przykład terenowego wyjazdu edukacyjnego dla członków Stowarzyszenia Elektryków Polskich, studentów kierunków technicznych oraz wszystkich osób zainteresowanych energetyką i gospodarką wodną.
 

Powrót do listy aktualności